متن باز چیست؟

«متن‌باز» به نرم‌افزاری گفته می‌شود که کد منبع آن به صورت رایگان در اختیار همه قرار دارد و هر کسی می‌تواند آن را مشاهده، بررسی، استفاده، ویرایش یا بازتوزیع کند. بر خلاف نرم‌افزارهای بسته که فقط شرکت یا افراد سازنده به کد آن‌ها دسترسی دارند، نرم‌افزارهای متن‌باز شفاف هستند و جامعهٔ کاربران و توسعه‌دهندگان می‌توانند مستقیم در بهبود و رفع مشکلات‌شان نقش داشته باشند.

اهمیت متن‌باز در نوآوری سریع، امنیت بالاتر و مشارکت جمعی است. وقتی افراد مختلف از سراسر جهان در یک پروژه همکاری می‌کنند، ایده‌ها و راه‌حل‌های جدید سریع‌تر پیدا می‌شوند و مشکلات امنیتی زودتر آشکار و رفع می‌گردند. بسیاری از فناوری‌های پرکاربرد مانند سیستم عامل لینوکس یا مرورگر فایرفاکس، مثال‌های مشهور متن‌باز هستند. فرض کنید یک پروژه‌ی هوش مصنوعی برای تشخیص دست‌خط فارسی تهیه شده و متن‌باز است؛ توسعه‌دهندگان داخل کشور می‌توانند آن را بومی‌سازی یا با نیازهای خاص خود سازگار کنند.

نباید متن‌باز را با رایگان بودن نرم‌افزار اشتباه گرفت؛ چون برخی نرم‌افزارها رایگان‌اند اما کد منبعشان بسته است و کسی نمی‌تواند آن را تغییر دهد یا توزیع کند. در متن‌باز هم مهم این است که شما حق دارید منبع را ببینید و تغییر بدهید، حتی اگر برای برخی کاربردها هزینه‌ای دریافت شود.