وب‌هوک چیست؟

وب‌هوک (Webhook) راهی برای ارتباط خودکار بین دو برنامه است به این شکل که وقتی رویدادی خاص در یک برنامه اتفاق می‌افتد، اطلاعات مرتبط با آن رویداد به صورت لحظه‌ای و خودکار برای برنامه‌ی دیگر فرستاده می‌شود. این انتقال اطلاعات معمولاً با ارسال یک درخواست HTTP، اغلب به صورت JSON، به یک آدرس تعیین‌شده انجام می‌شود. به بیان ساده‌تر، وب‌هوک مانند سیگنالی است که هر وقت اتفاقی بیفتد آن را به بقیه خبر می‌دهد.

اهمیت وب‌هوک‌ها در خودکارسازی فرایندها و کاهش نیاز به بررسی دستی مداوم اطلاعات است. به‌جای این‌که برنامه‌ی دوم مرتباً سر بزند و بپرسد «آیا اتفاق جدیدی افتاده؟»، برنامه‌ی اول هر وقت تغییر مهمی رخ بدهد مستقیماً اطلاع می‌دهد. در هوش مصنوعی، کسب‌وکارهای آنلاین، پیام‌رسان‌ها یا اپلیکیشن‌های مالی، وب‌هوک‌ها نقش بسیار مهمی در اتصال سیستم‌ها و انتقال داده‌های به‌موقع دارند.

مثلاً فرض کنید در یک اپلیکیشن فروش آنلاین ایرانی، هر بار که سفارشی ثبت شود، وب‌هوک فعال شده و اطلاعات سفارش را برای یک ربات تلگرامی یا سرویس پیامک می‌فرستد تا به فروشنده یا مشتری اطلاع رسانده شود. به این ترتیب، کاربر بدون تأخیر، از وضعیت جدید مطلع می‌شود.

وب‌هوک اغلب با API (رابط برنامه‌نویسی کاربردی) اشتباه گرفته می‌شود. تفاوت این دو در این است که API یک راه برای درخواست داده به صورت فعال و بر اساس نیاز است؛ یعنی برنامه دوم باید سراغ برنامه اول برود و درخواست اطلاعات کند. اما در وب‌هوک، ارسال اطلاعات به صورت خودکار و بدون پرسش اتفاق می‌افتد. بنابراین وب‌هوک‌ها گزینه‌ای کارآمد برای مواقعی هستند که اطلاع‌رسانی آنی و بی‌وقفه اهمیت دارد.